Thời trang Á Đông ảnh hưởng thế giới như thế nào?

Thời trang Á Đông không còn là thứ chỉ loanh quanh trong khu vực nữa. Từ Tokyo đến Seoul rồi sang Thượng Hải, các nhà thiết kế châu Á đang viết lại luật chơi cho cả ngành thời trang toàn cầu. Mình nhớ hồi còn hay bị bạn bè hỏi "sao mày mặc đồ trông Nhật thế", và lúc đó mình chỉ cười vì chưa biết giải thích. Bây giờ thì khác: đó là ảnh hưởng văn hóa có chiều sâu, và streetwear phương Tây đang học rất nhiều từ đó.

Nhật Bản: nơi streetwear có linh hồn riêng

Nếu muốn hiểu thời trang Nhật Bản thì phải ghé Harajuku một lần. Không phải để mua đồ mà để thấy người ta mặc đồ như thế nào: layering nhiều lớp, mix texture không theo quy tắc, màu sắc tưởng loạn mà lại có logic riêng.

Thương hiệu như Comme des Garçons của Rei Kawakubo hay Yohji Yamamoto đã lên Paris từ thập niên 80 và khiến giới thời trang Tây phải ngẩn người. Không phải vì đẹp theo kiểu cổ điển, mà vì nó khác hoàn toàn: phi đối xứng, oversized, màu đen như triết học.

Mình có một người bạn hay mặc theo kiểu techwear Nhật, cái áo khoác có 7 túi chức năng, quần có dây đai chéo. Trông lạ nhưng khi hỏi sao mặc vậy thì bạn ấy nói "mặc cho mình, không phải cho người khác". Đó đúng là tinh thần streetwear châu Á kiểu Nhật.

Các phong cách nổi bật từ Nhật Bản:

• Harajuku style: Tự do, không quy tắc, mix nhiều subculture cùng lúc
• Techwear: Tính năng cao, chất liệu kỹ thuật, màu trung tính
• Ura-Harajuku (Urahara): Tiền thân của hypebeast culture, nơi BAPE và Stüssy Japan sinh ra
• Minimalism Nhật: Ít màu, nhiều texture, form đứng

Hàn Quốc: khi K-pop kéo cả thế giới vào tủ đồ

Thời trang Hàn Quốc bùng nổ không phải ngẫu nhiên. K-pop tạo ra một hệ sinh thái mà stylist, nhà thiết kế và fan cùng vận hành. Khi BTS hay BLACKPINK mặc một thứ gì lên sân khấu, hôm sau cái đó cháy hàng toàn cầu.

Nhưng điều mình thấy thú hơn là Seoul fashion week và các thương hiệu độc lập như Ader Error, Gentle Monster hay We11done. Họ không đi theo trend phương Tây mà tạo ra trend riêng: gender-fluid, màu pastel táo bạo, silhouette cố tình lệch chuẩn.

Mình thử mặc theo kiểu Korean layering một lần, áo tee trắng trơn dưới áo sơ mi mở nút, thêm bomber jacket màu be. Chỉ 3 layer nhưng tổng thể lại trông có chiều sâu hơn hẳn so với outfit 1 lớp. Từ đó mình nghiện layering và không quay lại được nữa.

Ảnh hưởng rõ nhất từ thời trang Hàn Quốc lên streetwear thế giới là cách dùng màu sắc và tỷ lệ trang phục: oversized trên, slim dưới, hoặc ngược lại, tạo ra sự cân bằng thị giác không cần nghĩ nhiều.

Trung Quốc: từ fast fashion đến "Guochao" tự hào

Trung Quốc từng bị gắn mác "làm nhái" trong thời trang, nhưng khoảng 5-6 năm gần đây thứ đó đã thay đổi hoàn toàn. Phong trào "Guochao" (國潮, tạm dịch là "làn sóng quốc gia") đưa thẩm mỹ truyền thống Trung Hoa vào thời trang đương đại theo cách không ai ngờ tới.

Li-Ning, thương hiệu thể thao từ thời Olympic 1988, đột nhiên xuất hiện ở Paris Fashion Week 2018 với bộ sưu tập "悟道" (Wudao) và làm cả giới mốt phải nhìn lại. Hay Peacebird, một brand Trung Quốc khác, tạo ra dòng streetwear pha chút thư pháp và họa tiết cổ trang trên hoodie và jacket bomber.

Mình nghĩ đây là bước đi thông minh nhất: thay vì copy phương Tây, họ khai thác thứ mà người phương Tây không thể có, đó là bề dày văn hóa 5.000 năm. Và thế giới mua, vì nó mới, vì nó khác.

Bảng tổng hợp: đóng góp của các nền thời trang Á Đông

Ảnh hưởng lên streetwear phương Tây: không phải học mà là hợp tác

Đây là phần nhiều người hay hiểu nhầm. Phương Tây không "học" từ châu Á theo kiểu sinh viên học thầy. Đây là trao đổi hai chiều, và phần nhiều bây giờ chiều từ Á sang Tây đang mạnh hơn.

Virgil Abloh từng nói ông bị ảnh hưởng nặng từ culture của Harajuku và cách người Nhật tiếp cận logomania. Dior Men dưới tay Kim Jones có hẳn một BST collab với Hajime Sorayama, nghệ sĩ robot erotic Nhật Bản nổi tiếng. Supreme collab với BAPE nhiều lần. Balenciaga nhìn vào Seoul để hiểu gen Z muốn gì.

Quan điểm của mình là: phương Tây cần châu Á vì họ cần sự mới mẻ. Và châu Á đang có thừa thứ đó. Đây không phải lúc để ngại ngùng về văn hóa của mình, mà là lúc để đẩy nó ra thế giới.

Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm về nền tảng của phong trào này, bài lịch sử streetwear từ đầu đến nay sẽ cho bạn cái nhìn đầy đủ hơn.

Nhà thiết kế châu Á đang định hình lại sân chơi

Không thể nói về thời trang Á Đông mà bỏ qua tên người. Đây là những cá nhân đã và đang thay đổi cách thế giới nhìn nhận ảnh hưởng văn hóa châu Á trong thời trang:

• Rei Kawakubo (Comme des Garçons): Phá vỡ khái niệm "đẹp" truyền thống trong thời trang
• Yohji Yamamoto: Triết học về màu đen và sự phi đối xứng
• Virgil Abloh: Gốc Ghana nhưng lớn lên với văn hóa Nhật, Off-White mang ADN Á Đông rõ ràng
• Hyein Seo: NTK Hàn Quốc đưa subculture rave và punk vào streetwear hiện đại
• Chen Peng: NTK Trung Quốc nổi tiếng với down jacket khổng lồ, mặc nhiên trở thành biểu tượng

Họ không copy phương Tây. Họ đưa góc nhìn của mình ra thế giới và thế giới đón nhận. Đó là bài học quan trọng nhất mà bất cứ ai trong ngành thời trang cần hiểu.

Nếu bạn tò mò về lịch sử thời trang thế giới rộng hơn thì mình khuyên đọc thêm để thấy Á Đông luôn có mặt từ rất sớm, không phải mới xuất hiện gần đây.

FAQ

Thời trang Á Đông có thực sự ảnh hưởng đến streetwear phương Tây không? Có, và ảnh hưởng đó đang ngày càng sâu hơn. Từ Harajuku culture ảnh hưởng lên hypebeast scene, K-pop định hình xu hướng gen Z toàn cầu, đến Guochao Trung Quốc mở ra hướng đi mới cho thương hiệu thể thao. Các tên tuổi lớn như Dior, Supreme, Balenciaga đều có dấu ấn Á Đông rõ ràng trong những năm gần đây.

Tại sao K-pop lại ảnh hưởng mạnh đến thời trang toàn cầu? K-pop không chỉ là âm nhạc, nó là một hệ sinh thái bao gồm visual art, styling, và văn hóa fan cực kỳ mạnh. Khi một idol mặc một item nào đó lên sân khấu, hàng triệu fan trên khắp thế giới muốn mặc cùng. Đó là sức mạnh marketing mà không nhãn hàng thời trang nào có thể mua được.

Thương hiệu streetwear Việt Nam có thể học gì từ Á Đông? Nhiều thứ. Nhật Bản dạy về tính nhất quán trong triết học thiết kế. Hàn Quốc dạy về visual storytelling và branding. Trung Quốc dạy về tự hào văn hóa bản địa. Việt Nam có đủ chất liệu văn hóa để tạo ra làn sóng riêng, vấn đề là cần tự tin đưa nó ra ngoài.

Muốn mặc theo style Á Đông thì bắt đầu từ đâu? Bắt đầu từ layering cơ bản kiểu Hàn, sau đó học cách mix màu của Harajuku theo tỷ lệ nhỏ trước (ví dụ 1 item màu nổi, còn lại neutral). Quan trọng nhất là không mặc vì trend mà mặc vì thấy phù hợp với mình. Streetwear châu Á hay nhất là ở chỗ nó luôn có cái gì đó của cá nhân người mặc.

Kết

Thời trang Á Đông đang ở thời điểm mạnh nhất trong lịch sử và mình tin nó còn đi xa hơn nữa. Không phải vì trend, mà vì có nền tảng văn hóa thực sự. Nếu bạn đang tìm cách xây dựng phong cách riêng với cảm hứng từ streetwear châu Á, điểm bắt đầu tốt nhất là những item cơ bản chất lượng cao. Ghé xem bộ sưu tập áo streetwear của StreetWearing, chọn 1-2 piece làm nền rồi tự viết tiếp câu chuyện phong cách của mình.